Αναζήτηση

Ράνια Νικολούλη

Εκπαιδεύτρια ανάπτυξης εκφραστικών μέσων

Γιατί η θεατρική παιδεία είναι είδος πρώτης ανάγκης.

kyriazis34

Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερο αναγνωρίζεται ότι οι συγκινησιακές διεργασίες παίζουν σημαντικό ρόλο στη μάθηση. Η συναισθηματική κινητοποίηση διευρύνει το πεδίο, η χαρά, το άνοιγμα, η ευχαρίστηση ανοίγουν τη διεργασία της μάθησης. Η αξιοποίηση των συναισθημάτων διατηρεί σε καλό επίπεδο τα κίνητρα και τα μέλη ενεργοποιούνται. Εμπιστεύονται και αισθάνονται ελεύθεροι να εκφραστούν. Έτσι εμπλουτίζεται το πεδίο και δημιουργείται μια ολοκληρωμένη και υγιής αλληλεπίδραση των μελών που οδηγούνται προς την υλοποίηση των μαθησιακών τους στόχων.

Η θεατρική παιδεία κινητοποιεί το συναισθηματικό πεδίο με στόχο να φέρει στην επιφάνεια καταπιεσμένα συναισθήματα και φόβους. Μαθαίνω να εκφράζω το δυναμικό μου αλλά και να αλληλεπιδρώ με τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας. Μαθαίνω να εμπιστεύομαι και να διαχειρίζομαι. Μαθαίνω να αποδέχομαι τη διαφορετικότητα και να συναισθάνομαι. Μαθαίνω να εκτίθεμαι σε ένα περιβάλλον προστατευμένο και έτσι να παρατηρώ τον εαυτό μου και να εξελίσσομαι. Μαθαίνω εμένα μέσα από τους άλλους. Μαθαίνω τον κόσμο και αφυπνίζομαι. Γίνομαι ενεργός και υπεύθυνος αναλαμβάνοντας πρωτοβουλίες και ρόλους. Μαθαίνω να σχετίζομαι και να διαχειρίζομαι τον εαυτό μου μέσα στην ομάδα.

Αν η παγκόσμια κρίση που βιώνουμε είναι μια κρίση ήθους και αξιών, η θεατρική παιδεία είναι ένα είδος πρώτης ανάγκης. Είναι ανάγκη το εκπαιδευτικό σύστημα να στηρίζεται στην συναισθηματική ανάπτυξη και στην ανάδειξη του συγκινησιακής διεργασίας στη μάθηση.

Διότι μέσα απο τη θεατρική παιδεία ασκείται το Σώμα, το Πνεύμα, ο Νους. Που σημαίνει εσωτερική αλλά και εξωτερική εργασία του εαυτού, που οδηγεί σε έναν καλύτερο άνθρωπο. Αυτόν τον άνθρωπο χρειαζόμαστε σήμερα. Κι αυτός ο άνθρωπος μπορούμε να γίνουμε εμείς οι ίδιοι.

Άλλωστε η ορχήστρα του αρχαίου θεάτρου της Επιδαύρου είναι κυκλική για να μας θυμίζει ότι είμαστε όλοι Ένα.

Advertisements

O επιτυχημένος σκηνοθέτης

Σκηνοθέτης με όραμα, δυνατός και αθόρυβος

Πολλοί πιστεύουν πως επιτυχημένος σκηνοθέτης είναι εκείνος που δημιουργεί εντάσεις, που κρύβεται πίσω από ένα σκοτεινό βλέμμα, που είναι ο φωτεινός παντογνώστης και καθοδηγεί με ενέσεις ανασφάλειας και σκληρές δόσεις κριτικής τους ηθοποιούς του. Πολλοί νέοι μιμούνται αυτή τη συμπεριφορά πιστεύοντας πως θα επιτύχουν ή ακολουθούν αυτούς τους σκηνοθέτες γιατί πιστεύουν πως πίσω από αυτή τη μάσκα κρύβεται κάτι σπουδαίο.

Αισθάνομαι τυχερή γιατί έχω γνωρίσει τέτοιους ανθρώπους κι έτσι έμαθα τι είναι αυτό που δεν θέλω να αναπαράγω ως σκηνοθέτης αλλά και δεν αποδέχομαι ως συμπεριφορά για τον εαυτό μου.

Ο Σκηνοθέτης χρειάζεται να είναι στην υπηρεσία του ηθοποιού. Είναι αυτός που σαν μαιευτήρας βοηθά τον ηθοποιό, όπως πολύ ωραία λέει ο Στανισλάβσκι, να φέρει στο φως μια καινούργια ιδέα. Είναι αυτός που παρέχει ένα απόλυτα ασφαλές πεδίο ώστε να μπορέσει ο ηθοποιός να εκφραστεί και να δημιουργήσει με ελευθερία και άνεση. Είναι αυτός που δείχνει το δρόμο και ενισχύει τον ηθοποιό να τον περπατήσει και να βιώσει, τον ωθεί να ανακαλύψει και να γνωρίσει . Δημιουργεί ένα περιβάλλον  που κυριαρχεί η χαρά και ο αυθορμητισμός, η έμπνευση και η δημιουργία, η αθωότητα και η παιδικότητα, το μοίρασμα και η ομαδικότητα, η εμπιστοσύνη και η αποδοχή. Για να μπορέσει ο ηθοποιός να εκφράσει το δυναμικό του και να αποκαλύψει την αλήθεια του χρειάζεται έναν σκηνοθέτη που να μην είναι αυθεντία αλλά να οδηγείται μέσα από τη μεθοδική δουλειά και την έρευνα στην αβίαστη καλλιτεχνική έκφραση των πτυχών του εαυτού του.

Ο Σκηνοθέτης χρειάζεται να έχει μελετήσει πριν συναντήσει τον ηθοποιό, να γνωρίζει το έργο και τις απαιτήσεις του ώστε να μπορέσει να ανταποκριθεί απέναντι στον ηθοποιό του και να διαχειριστεί τις δυνατότητες και τις αδυναμίες του. Χρειάζεται να έχει αποφασίσει και να γνωρίζει καλά τι θέλει να κάνει, ώστε να μην δημιουργεί ανασφάλεια στον ηθοποιό και την ομάδα.

Χρειάζεται να είναι ειλικρινής απέναντι στον ηθοποιό του για να τον βοηθήσει να εξελιχθεί πραγματικά, να είναι ευγνώμων που γίνεται μάρτυρας της αποκάλυψής του, να είναι διορατικός για να μπορεί να τον καθοδηγεί σωστά και να δημιουργήσει τις κατάλληλες προϋποθέσεις ώστε να δημιουργηθεί μια γόνιμη σχέση εμπιστοσύνης.

Τέλος, χρειάζεται να έχει ένα όραμα που να μπορεί να το μεταδώσει και στον ηθοποιό του. Έτσι ο ηθοποιός έχει ένα στόχο ανώτερο από τον εαυτό του, έχουν έναν κοινό στόχο και όσο περισσότερο δουλεύουν και πιστεύουν σ’ αυτόν τόσο οι δυσκολίες θα εξαφανίζονται και οι ευκαιρίες θα εμφανίζονται.

Μετασχηματισμός- Μεταμόρφωση- Αναγέννηση

Ηθοποιεία είναι ο σωματικός, φωνητικός και ψυχολογικός μετασχηματισμός. Για να επιτύχεις τη μεταμόρφωση χρειάζεται να αφήσεις το εγώ σου, χρειάζεται να αδειάσεις από όλα όσα είσαι ώστε να δημιουργηθεί ο κενός χώρος μέσα σου που θα φιλοξενήσει το νέο άνθρωπο. Να αφήσεις στην άκρη τις συνήθειές σου και να ξεκινήσεις από το μηδέν για να χτίσεις το νέο χαρακτήρα, τη διαφορετική όψη, την καινούργια φωνή, ένα άλλο σώμα από το δικό σου. Μέσα από την παρατήρηση του εαυτού και του ρόλου διαμορφώνεις το καινούργιο, διαμορφώνεις αυτό που έχεις οραματιστεί.

Εκπαιδεύεσαι στον τρόπο με τον οποίο μετασχηματίζεις τον εαυτό σου σε κάτι άλλο κι έτσι επιτυγχάνεις να μπορείς να αναγεννάσαι ανα πάσα στιγμή και σε προσωπικό επίπεδο.

Photo: Actress Tilda Swinton as a man

Μαθαίνω να εκφράζομαι

Μέσα από την έρευνα και την ανάλυση των ρόλων μαθαίνουμε να εκφράζουμε τα συναισθήματα και τα θέλω των χαρακτήρων που υποδυόμαστε με αποτέλεσμα να μαθαίνουμε να εκφράζουμε αβίαστα τα δικά μας συναισθήματα. Όταν τα εκφραστικά μας μέσα λειτουργούν ελεύθερα με σεβασμό προς τους άλλους αλλά και στον εαυτό μας απελευθερωνόμαστε από καταπιεσμένα συναισθήματα και επικοινωνούμε το δυναμικό μας αποκαλύπτοντας τον πυρήνα μας. Επιτυγχάνουμε να είμαστε αληθινοί και δεν εστιάζουμε στο πως θα προσαρμοστούμε στα θέλω των άλλων ώστε να γίνουμε αποδεκτοί.

Η εξάσκηση του σώματος και του λόγου προς αυτή την κατεύθυνση προϋποθέτει το ρίσκο. Το ρίσκο για να βουτήξουμε βαθιά και να δούμε ξεκάθαρα τους καθρέφτες γύρω μας αλλά και τον εαυτό μας. Η προσπάθεια και η επιμονή στη δοκιμή αποτελούν θεμέλιους λίθους για να επιτύχουμε την ολοκληρωτική έκφραση. Οι πιθανές αποτυχίες γίνονται μαθήματα μέσα από τις οποίες ερχόμαστε πιο κοντά στο στόχο μας και δεν χρειάζεται να μας τρομάζουν και να μας απογοητεύουν αλλά να μας εκπαιδεύουν και να μας ενδυναμώνουν.

 

Αποκάλυψε τον εαυτό σου

Τι είναι το θέατρο; Είναι πρώτα απ’ όλα συνάντηση ανάμεσα σε δημιουργούς. Τον σκηνοθέτη και τον ηθοποιό. Ερχόμαστε κοντά και συναντάμε το κείμενο. Η συνάντηση με το κείμενο μοιάζει με τη δική μας συνάντηση. Όπως λέει ο Γκροτόβσκι, η συνάντησή μας με το κείμενο του συγγραφέα είναι κάτι σαν νυστέρι που μας επιτρέπει να ανοίξουμε τους εαυτούς μας, να υπερβούμε τα όριά μας, για να βρούμε αυτό που κρύβεται μέσα μας και να τελέσουμε την πράξη της συνάντησης με τους άλλους. Η αυτοαποκάλυψη του ηθοποιού δίνει την αποκάλυψη του σκηνοθέτη. Και έτσι πραγματικά συναντιόμαστε. Ο άγιος ηθοποιός του Γκροτόβσκι αποκαλύπτει τον ίδιο τον εαυτό του και θυσιάζει το πιο μύχιο κομμάτι του, εκείνο που δεν είναι καμωμένο για τα μάτια του κόσμου, ώστε να φτάσει σε μια ολοκληρωτική πράξη, μια ολοκληρωτική αυτοαποκάλυψη που θα είναι ταυτόχρονα μια πραγματική προσφορά του εαυτού του. «Οφείλουμε να δινόμαστε ολοκληρωτικά, μέχρι τα μύχια μας, ξεγυμνώνοντάς τα, με εμπιστοσύνη, όπως όταν δινόμαστε στον έρωτα. Αυτό είναι το κλειδί.»

Photo: Skin Deep-Hymn to Eros της Αγγελίνας Βοσκοπούλου

 

 

Ο χορός είναι ποίηση

Χορός είναι η ποίηση που δημιουργεί το σώμα, με την οποία ο άνθρωπος μπορεί να εκφράζει τον εσωτερικό του κόσμο και τις δημιουργικές- καλλιτεχνικές δεξιότητές του. Μπορεί να χαρακτηριστεί ως πρωταρχική έκφραση του ανθρώπου, αφου είναι συνέχεια της κίνησης του σώματος. 12345494_10206745024918636_4051455835826968440_n

Ο Πλάτωνας συσχετίζει τις έννοιες χορός και χαρά, δίνοντας έτσι την ερμηνεία της εκδήλωσης συναισθημάτων. Στον χορευτή προκαλείται μια μεγάλη γκάμα συναισθημάτων όπως χαρά, ενθουσιασμός, τέρψη, διέγερση, έκσταση. Ο πόνος και η λύπη σταδιακά υποχωρούν και εκμηδενίζονται καθιστώντας το χορό σημαντικό θεραπευτικό μέσο.

Στη φωτογραφία απεικονίζεται η σπουδαία χορεύτρια και δασκάλα Marianna Tsagaraki

Η λύτρωση μέσα στην τέχνη

Στο έργο του Ποιητική Τέχνη, ο Αριστοτέλης απαντά στις κατηγορίες που απευθύνει ο Πλάτωνας σε βάρος της ποίησης, ότι δηλαδή είναι υπεύθυνη για την καλλιέργεια των παθών και της διαταραχής της ψυχικής αρμονίας και της λογικής του πολίτη, προασπιζόμενος τον θεραπευτικό χαρακτήρα της τέχνης. Υποστηρίζει ότι αν εστιάσουμε στην άμεση παραφορά του κοινού από την ανακίνηση των παθών, πιθανόν θα θεωρήσουμε ότι η ποίηση είναι βλαβερή. Αν όμως εξετάσουμε τις βαθύτερες μετέπειτα ψυχολογικές επιπτώσεις αυτού του βιώματος, θα διαπιστώσουμε ότι ο θεατρόφιλος είναι σαν τον θρησκευόμενο που νιώθει εξαγνισμένος από τη συγκινησιακή ανακούφιση που του παρέσχε ο ποιητικός λόγος. Γι’ αυτό, μακροπρόθεσμα, είναι ο πιο νηφάλιος και ο πιο σοφός, αφού απαλλάσσεται κατά διαστήματα από τους συγκινησιακούς ερεθισμούς που φθείρουν το χαρακτήρα και το πνεύμα του, μέσω της βίωσης του «ελέου» και «φόβου» που επιφέρει την κάθαρση. Ο θεατής καθαίρεται χάρη στην περίτεχνη μετουσίωση των οικείων σ’ αυτόν ανθρωπίνων πράξεων σε καλλιτεχνική δημιουργία από τον ποιητή. Επιπλέον, η δραματική ποίηση για τον Αριστοτέλη παρουσιάζει ανθρώπους με καθολική εμβέλεια, ικανούς να αποτελέσουν διαχρονικά πρότυπα ζωής, φορείς αξιών και εμπνευστές ιδανικών για τους θεατές.

photo: Δημήτρης Τριανταφύλλου
Από τη θεατρική παράσταση «Βάκχες» που παρουσίασε το τμήμα Υποκριτικής του Ιεκ Χαϊδαρίου σε δική μου σκηνοθεσία.

Η δόξα είναι εφήμερη

Ο άνθρωπος με ποιότητα δεν πρέπει να κομπάζει για τον αριθμό των θέσεων που διαθέτει στο θέατρο. Τον απασχολεί το κοινό καλό και όχι η χρηματοδότηση των θεαμάτων, των συμποσίων και των γυμνασίων. «Να τι πρέπει να προσέξει κανείς για να μην αισθανθεί ταπεινωμένος και για να μη στεναχωριέται για τη δόξα που άλλοι απέκτησαν δίπλα στα πλήθη, μέσα στα θέατρα και στα μαγειρία ή χάρη σε κοινούς τάφους ομάδων μονομάχων, λέγοντας στον εαυτό του ότι αυτή η δόξα δεν επιζεί για πολύ, αλλά εξαφανίζεται με τους μονομάχους και τις θεατρικές σκηνές, και ότι δεν υπάρχει τίποτα το τιμητικό ή το αξιοπρεπές.»

Πλούταρχος- Πολιτικά Παραγγέλματα
(Κριτική του για το θέατρο στους ρωμαικούς χρόνους.)

Blog στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: